Jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii?
Proste zasady doboru mocy PV i pojemności magazynu pod zużycie, taryfę i net-billing (RCE).
W tym poradniku
- Od czego zacząć - dlaczego moc paneli jest dziś ostatnią liczbą, którą się ustala.
- Punkt startowy: grudzień i styczeń - miesiące, które rozstrzygają o wielkości układu.
- Dobór magazynu pod zużycie, taryfę i okna taniej energii.
- Dopiero potem moc PV - żeby nie oddawać energii do sieci za darmo.
- Przykład policzony i rola systemu zarządzania energią.
Wolisz zacząć od liczb? Skorzystaj z kalkulatora opłacalności i wróć tu po wyjaśnienie, skąd bierze się wynik.
Jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii - zacznij od rozliczenia, nie od paneli
Nie bazujemy na samych tabelkach. Część naszego zespołu ma fotowoltaikę z magazynem energii rozliczaną w net-billingu. Przez ponad rok testowaliśmy różne algorytmy pracy magazynu. Z tych testów powstały ustawienia i logika, które wdrożyliśmy do naszego systemu zarządzania energią.
Wniosek jest prosty. Na pytanie, jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii, nie odpowiada się dziś liczbą kilowatopików. Odpowiada się tym, jak rozliczana jest energia i kiedy obiekt realnie jej potrzebuje.
Kolejność, która z tego wynika, jest odwrotna niż w typowej ofercie: najpierw zimowe zużycie, potem taryfa, potem magazyn, a moc instalacji dopiero na końcu.
Dlaczego panele nie są już najważniejszą liczbą
Panele produkują wtedy, kiedy świeci słońce. Niekoniecznie wtedy, kiedy zużywasz energię w obiekcie. W net-billingu ta różnica decyduje o wyniku.
W rozliczeniu godzinowym, a coraz częściej w krótszych interwałach, cena energii oddanej do sieci zależy od momentu wprowadzenia. Gdy produkcja z OZE jest wysoka, a zapotrzebowanie niskie, energia bywa rozliczana bardzo nisko. Czasem praktycznie za darmo. Gdy słońce znika, energia jest droga.
Prawdziwa różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy możesz energię zatrzymać. A potem oddać albo zużyć w momencie, w którym ma największą wartość. Zasady rozliczenia opisujemy szerzej w poradniku Net-billing w pigułce.
Punkt startowy to grudzień i styczeń
Odpowiadając na pytanie, jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii, zaczynamy od najtrudniejszego okresu w roku. Dni są wtedy najkrótsze, produkcja najniższa, a zużycie - zwłaszcza przy pompie ciepła - najwyższe.
Potrzebna jest jedna liczba: średnie zużycie dobowe zimą. Przy fakturze dwumiesięcznej dzielisz zużycie przez 60 dni. Przy półrocznej lepiej sprawdzić zużycie miesięczne w systemie operatora i wyciągnąć same miesiące zimowe. Szacowanie z całego półrocza też działa, choć jest mniej dokładne.
Ta jedna liczba jest fundamentem całego doboru. Wszystko, co dalej, wynika właśnie z niej.
Pojemność magazynu - pod zużycie i pod taryfę
Magazyn dobieramy pod zużycie, ale też pod taryfę i okna taniej energii. Jeżeli masz taryfę jednostrefową, warto zmienić ją na dwustrefową. Najlepiej działa taryfa z dwoma oknami tańszej energii: 22:00-06:00 oraz 13:00-15:00. Nazwy taryf zależą od operatora.
| Okna taniej energii | Pojemność magazynu | Dlaczego tyle |
|---|---|---|
| Dwa okna: 22-6 oraz 13-15 | około 50% dziennego zużycia | Magazyn uzupełnia się dwa razy na dobę, więc nie musi przechować całego dnia |
| Jedno okno, najczęściej 22-6 | około 70% dziennego zużycia | Jedno ładowanie musi wystarczyć na całą dobę, więc zapas musi być większy |
Efekt: magazyn mocny na zimę. Latem może wydawać się przewymiarowany i o to właśnie chodzi. Nadwyżka pojemności otwiera pracę na elastyczności, czyli sprzedaż energii w najdroższych godzinach. To ona buduje depozyt na zimę.
Dopiero teraz moc instalacji - żeby nie oddawać energii za darmo
To ostatni krok w odpowiedzi na pytanie, jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii. Za duża instalacja odda część energii do sieci w godzinach niskich cen. Za mała nie doładuje magazynu, co pogarsza pracę całego układu. Dlatego moc dobiera się do pojemności magazynu, a nie do powierzchni dachu.
Zasada dla większości domów
Przy ekspozycji południowej i bez dużego zużycia w ciągu dnia moc instalacji dobieramy na poziomie dwa do czterech razy mniejszym niż pojemność magazynu w kWh. Przedział wynika z tego, ile energii obiekt zużywa w dzień.
Co daje taki układ
Pokrywa zużycie bieżące i doładowuje magazyn w pierwszej połowie dnia, mniej więcej do godziny 14-15. Ogranicza też oddawanie energii w godzinach, w których jest ona najmniej warta.
Dach inny niż południowy
Dodaj 15 do 20 procent mocy, zależnie od ekspozycji. Chodzi o utrzymanie podobnego efektu przy niższym uzysku z każdego kilowatopika. Więcej o tym w poradniku Panele PV na dachu czy na gruncie.
Kiedy ta zasada nie obowiązuje
Gdy w ciągu dnia pracują duże odbiorniki: samochód, basen, jacuzzi, sauna, warsztat albo klimatyzacja. Wtedy profil zużycia odbiega od typowego, więc dobór liczy się indywidualnie.
Tu leży właściwy urok tego układu
Przy dobrze dobranym magazynie i instalacji pojawia się dodatkowa możliwość: sprzedaż nadwyżek wtedy, gdy cena jest najwyższa. Warunek jest jeden - nie wolno zabrać energii potrzebnej od zmierzchu do świtu.
Robi to system zarządzania energią. Patrzy na ceny i wybiera momenty rozładowania magazynu do sieci w najdroższych godzinach. W pozostałych godzinach priorytetem pozostaje autokonsumpcja.
Efekt rozkłada się na cały rok. Latem budujesz depozyt, zimą korzystasz z tanich okien taryfowych i z magazynu.
Ile to daje policzone na liczbach
Weźmy obiekt, w którym wiosną i latem magazyn jest naładowany, a do dyspozycji zostaje jeszcze nadwyżka. Chodzi o energię pozostałą po pokryciu zużycia bieżącego oraz zapotrzebowania od zmierzchu do świtu.
| Założenie | Wartość |
|---|---|
| Nadwyżka do dyspozycji | 10 kWh dziennie |
| Dni w roku z realną nadwyżką | 220 |
| Średnia cena sprzedaży w dobrych godzinach | 1,25 zł/kWh |
| Wartość depozytu (energia czynna) | 10 × 1,25 × 220 = 2750 zł |
Jeżeli zimą zużyjesz na przykład 5000 kWh energii czynnej, depozyt 2750 zł pokryje dużą część tej kwoty. Do zapłaty zostaje wtedy głównie dystrybucja.
Przy stawce dystrybucji w tanich oknach rzędu 0,065-0,11 zł za kWh daje to dla 5000 kWh od 325 zł do 550 zł. Widełki wynikają z różnic między operatorami.
To wyliczenie jest poglądowe. Cena sprzedaży zmienia się z godziny na godzinę, a liczba dni z nadwyżką zależy od pogody i od obiektu. Przyjęte tu 1,25 zł i 220 dni ilustrują mechanizm. Nie są to wartości gwarantowane. Własne liczby najszybciej sprawdzisz w kalkulatorze opłacalności.
Jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii - sedno w dwóch zdaniach
Wiosna i lato: samowystarczalność oraz budowanie depozytu ze sprzedaży w najdroższych godzinach.
Zima: ładowanie magazynu w tanich oknach taryfy i praca z magazynu pomiędzy tymi oknami. Tak w skrócie wygląda odpowiedź na pytanie, jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii, żeby układ pracował przez cały rok.
Rachunki spadają wtedy zarówno latem, jak i zimą - w stopniu zależnym od taryfy i operatora.
To nie jest obietnica dla każdego. Wynik zależy od profilu zużycia, taryfy i stawek dystrybucyjnych, mocy falownika oraz liczby dni z nadwyżką. Moc falownika bywa tu niedoceniana. To ona decyduje, czy w jednej drogiej godzinie da się oddać do sieci zaplanowaną porcję energii.
Jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii - najczęstsze pytania
Pytania o to, jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii, które padają najczęściej. Wszystkie odpowiedzi są widoczne od razu, bez rozwijania.
Jak dobrać fotowoltaikę i magazyn energii - od czego zacząć?
Nie od mocy paneli. Zacznij od tego, jak rozliczana jest energia i kiedy obiekt naprawdę jej potrzebuje.
Kolejność, która sprawdza się w net-billingu, jest taka. Najpierw zimowe zużycie dobowe, potem taryfa i okna taniej energii. Następnie pojemność magazynu, a moc instalacji na samym końcu.
Dlaczego panele nie są dziś najważniejsze?
Ponieważ produkują wtedy, kiedy świeci słońce, a niekoniecznie wtedy, gdy zużywasz energię. W net-billingu ma to kluczowe znaczenie.
Cena energii oddanej do sieci zależy od godziny wprowadzenia. Przy dużej produkcji z OZE i niskim zapotrzebowaniu bywa rozliczana bardzo nisko. Gdy słońce znika, energia jest droga.
Skąd wziąć liczbę, od której zaczynamy?
Ze zużycia w grudniu i styczniu. To najtrudniejszy okres: dni są krótkie, produkcja niska, a zużycie - zwłaszcza przy pompie ciepła - najwyższe.
Przy fakturze dwumiesięcznej dziel zużycie przez 60 dni. Przy półrocznej sprawdź zużycie miesięczne w systemie operatora i wyciągnij miesiące zimowe. Szacowanie z półrocza też działa, choć jest mniej dokładne.
Jaką pojemność magazynu dobrać?
Przy dwóch oknach taniej energii, czyli 22:00-06:00 oraz 13:00-15:00, magazyn wychodzi na poziomie około 50 procent dziennego zużycia.
Gdy okno jest tylko jedno, najczęściej nocne, magazyn musi być większy: około 70 procent. Taki układ jest mocny na zimę. Latem może wydawać się przewymiarowany i o to chodzi, bo otwiera pracę na elastyczności.
Czy warto zmienić taryfę na dwustrefową?
Tak, jeżeli masz jednostrefową. Przy magazynie energii dwa okna taniej energii działają wyraźnie lepiej niż jedno.
Najkorzystniejszy układ to okna 22:00-06:00 oraz 13:00-15:00. Nazwy taryf zależą od operatora, więc warto porównać je w swojej umowie.
Jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej?
Dopiero po magazynie. Dla domu bez dużego zużycia w ciągu dnia i przy ekspozycji południowej moc instalacji dobiera się na poziomie dwa do czterech razy mniejszym niż pojemność magazynu w kWh.
Taki układ pokrywa zużycie bieżące i doładowuje magazyn w pierwszej połowie dnia. Ogranicza też oddawanie energii w godzinach najniższych cen. Przy dachu innym niż południowy dodaje się 15 do 20 procent mocy.
Co, jeśli mam duże zużycie w ciągu dnia?
Wtedy powyższa zasada nie obowiązuje. Samochód ładowany w dzień, basen, jacuzzi, sauna, warsztat czy klimatyzacja pracująca wiele godzin zmieniają cały rachunek.
W takich obiektach dobór liczy się indywidualnie, bo profil zużycia odbiega od typowego domu jednorodzinnego.
Co się stanie, gdy instalacja będzie za duża albo za mała?
Za duża instalacja oddaje część energii do sieci w godzinach niskich cen, czyli praktycznie za grosze. Za mała nie doładowuje magazynu, co pogarsza pracę całego układu.
Dlatego moc dobiera się do pojemności magazynu, a nie do powierzchni dachu.
Na czym polega praca na elastyczności?
Na sprzedaży nadwyżek wtedy, gdy cena jest najwyższa - ale tak, żeby nie zabrać energii potrzebnej od zmierzchu do świtu.
Decyduje o tym system zarządzania energią. Patrzy na ceny i wybiera godziny rozładowania magazynu do sieci. W pozostałych godzinach priorytetem pozostaje autokonsumpcja.
Ile może być wart depozyt zbudowany latem?
W przykładzie policzonym w tym poradniku wychodzi 2750 zł: 10 kWh nadwyżki dziennie razy 1,25 zł razy 220 dni z nadwyżkami.
To wyliczenie poglądowe. Cena sprzedaży zmienia się z godziny na godzinę, a liczba dni z nadwyżką zależy od pogody i od obiektu. Traktuj tę kwotę jako ilustrację mechanizmu, nie jako obietnicę.
Co zostaje do zapłaty zimą?
Głównie dystrybucja. Jeżeli depozyt pokryje dużą część energii czynnej, zimowy rachunek sprowadza się do opłat dystrybucyjnych i stałych.
Przy 5000 kWh i stawce dystrybucji rzędu 0,065-0,11 zł za kWh daje to od około 325 do 550 zł. Widełki wynikają z różnic między operatorami.
Czy ten wynik dotyczy każdego?
Nie i nie należy tego tak czytać. Efekt zależy od profilu zużycia, taryfy i stawek dystrybucyjnych. Liczy się też moc falownika oraz liczba dni z realną nadwyżką.
Moc falownika bywa tu niedocenianym ogranicznikiem: decyduje, czy w jednej drogiej godzinie da się oddać do sieci zaplanowaną porcję energii.