Konserwacja fotowoltaiki i magazynu energii - co i kiedy sprawdzać?

Nowoczesne instalacje PV i magazyny energii projektuje się przede wszystkim jako układy samoobsługowe i w praktyce tak właśnie działają. Mimo to regularna kontrola wydłuża życie sprzętu, zmniejsza ryzyko awarii i przede wszystkim poprawia bezpieczeństwo.

Zanim jednak podpiszesz jakikolwiek abonament serwisowy, warto rozróżnić dwie zupełnie różne rzeczy. Konserwacja fotowoltaiki bywa bowiem wymagana z dwóch niezależnych powodów, a tylko jeden z nich wynika z samego urządzenia.

Co mówią przepisy

Niezależnie od gwarancji instalacja elektryczna w budynku podlega okresowej kontroli stanu technicznego, którą przewiduje Prawo budowlane. Fotowoltaika jest częścią tej instalacji, więc przy okazji takiej kontroli warto obejrzeć również ją.

Same moduły to zwykle najbardziej bezobsługowy element całego systemu i psują się najrzadziej. Kłopoty zaczynają się natomiast tam, gdzie nikt nie zagląda: przy przewodach prądu stałego, konektorach oraz mocowaniach.

Jak powinien być prowadzony kabel

Zasada jest jedna i bardzo prosta: kabel ma być podwieszony i unieruchomiony, a nie położony na dachu. Podczas kontroli sprawdza się więc, czy przewody nie leżą na pokryciu, czy nie ocierają o blachę lub dachówkę oraz czy nie wiszą na zużytych opaskach.

Błąd, który wciąż się zdarza

Przewody przypięte tanimi opaskami zaciskowymi, które po kilku sezonach na słońcu parcieją i pękają. W efekcie kabel opada, pracuje na wietrze i ociera się o poszycie. Po latach potrafi się przetrzeć - a to już problem po stronie prądu stałego, czyli tam, gdzie łuk elektryczny nie gaśnie sam.

Jak często to sprawdzać

Wystarczy raz w roku, a przy spokojnej lokalizacji raz na dwa lata. Jest to kontrola wzrokowa, więc nie wymaga demontażu modułów ani specjalistycznego sprzętu.

W konserwacji fotowoltaiki jednym z najczęstszych znalezisk są źle zaciśnięte albo niedopasowane konektory, czyli połączenia wtyczka-gniazdo. Taki punkt zaczyna się grzać, a z czasem robi się z tego poważna sprawa. Gołym okiem nie widać jednak niczego.

Jak zrobić to sensownie

Badanie wykonuje się zawsze w dzień z pełnym nasłonecznieniem, czyli wtedy, gdy instalacja realnie pracuje. Przy pochmurnej pogodzie prądy są zbyt małe, żeby wada zdążyła się nagrzać. Poza samą kamerą liczy się doświadczenie osoby, która wie, gdzie patrzeć i co oznacza dana różnica temperatur.

Jak często

Co dwa lata to zwykle rozsądne minimum dla instalacji domowej. Przy dużych układach oraz wszędzie tam, gdzie przerwa w pracy kosztuje, robi się to częściej.

To jedyny punkt konserwacji fotowoltaiki, w którym stawką nie są kilowatogodziny, tylko bezpieczeństwo. Zadanie uziemienia i ograniczników przepięć jest przy tym proste: bezpiecznie odprowadzić do ziemi przepięcie, które pojawi się przy burzy albo przy wyładowaniu w pobliżu.

Dlaczego opór uziemienia się zmienia

Ponieważ zmienia się grunt. Wpływ mają wilgotność, zasolenie, prace ziemne wokół budynku oraz zmiany w otoczeniu obiektu. Rezystancja zmierzona w dniu odbioru nie musi więc być tą samą, którą zmierzysz po pięciu latach.

Co dokładnie się sprawdza

Przede wszystkim stan połączeń uziemiających oraz stan ograniczników przepięć, które po silnym wyładowaniu bywają zużyte i wymagają wymiany. Sam pomiar rezystancji wykonuje natomiast elektryk z odpowiednim przyrządem, ponieważ wymaga to zarówno sprzętu, jak i uprawnień.

Konserwacja fotowoltaiki to nie tylko dach. Większość elementów, które realnie się zużywają, znajduje się w budynku i jest dostępna bez drabiny.

Mycie to ta część konserwacji fotowoltaiki, którą najczęściej się przecenia. Większość instalacji myje się bowiem sama: deszczem, śniegiem i wiatrem. Przy kącie nachylenia typowym dla dachu skośnego wystarcza to w zupełności, dlatego rutynowe mycie co sezon zwykle nie ma uzasadnienia.

Gdzie brud robi realną różnicę

Są jednak lokalizacje, w których osad odkłada się szybciej, niż spłukuje go deszcz. Dotyczy to przede wszystkim okolic pól uprawnych, sąsiedztwa ruchliwej drogi oraz terenów przemysłowych. Jeżeli brud odkłada się latami, później schodzi znacznie trudniej, a spadek uzysku potrafi zostać na stałe.

Jak myć bezpiecznie

Przede wszystkim wodą demineralizowaną albo deszczówką, miękką szczotką lub mopem przeznaczonym do modułów, bez agresywnej chemii. Woda z kranu wysycha z osadem wapiennym, więc efekt bywa odwrotny do zamierzonego.

Czego nie robić

Przede wszystkim nie myć myjką ciśnieniową. Ryzykujesz uszkodzenie laminatu, mikropęknięcia ogniw oraz naruszenie uszczelnień puszki przyłączeniowej. Nie wolno też szorować twardymi narzędziami ani myć rozgrzanych modułów w pełnym słońcu, ponieważ zimna woda na gorącym szkle to szok termiczny.

W praktyce poniższy schemat sprawdza się w większości obiektów. Część czynności wykonasz samodzielnie, natomiast dwie ostatnie wymagają uprawnień i sprzętu.

Pytania, które wracają w rozmowach z użytkownikami najczęściej. Odpowiedzi są celowo krótkie, ponieważ szczegóły zależą od konkretnej instalacji.